Avrupa’da kış öncesi enerji paniği ve tasarruf çağrısı
Avrupa’da kış öncesi enerji paniği büyürken AB, doğal gaz ve elektrik tüketiminin azaltılmasını, depoların doldurulmasını ve hazırlıkların hızlandırılmasını istiyor.
Avrupa Birliği (AB) Enerji Komiseri Dan Jorgensen, İran savaşı nedeniyle enerji arzında yaşanan aksamaların fiyatlar üzerinde baskı yarattığını bildirdi. Jorgensen, üye ülkelere kış ayları yaklaşırken doğal gaz ve elektrik tüketimini azaltmaya yönelik mevcut önlemleri değerlendirme çağrısı yaptı.
Arz kaynaklı fiyat baskısı
Reuters tarafından görülen mektubunda AB ülkelerinin enerji bakanlarına seslenen Jorgensen, Avrupa’nın arz sıkıntılarından kaynaklanan bir fiyat kriziyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Komiser, Avrupa’nın Rusya’nın doğal gaz akışını ciddi ölçüde kıstığı 2021 kışına kıyasla bugün daha hazırlıklı olduğunu ifade etti.
Buna karşın hükümetlerin önümüzdeki aylara ilişkin hazırlıklarını güçlendirmesi gerektiğini vurgulayan Jorgensen, enerji güvenliği konusunda ihtiyatlı hareket edilmesini istedi.
Depolar ve tüketim için hazırlık
Jorgensen, üye ülkelerden doğal gaz depolarını doldurma çalışmalarını sürdürmelerini talep etti. İhtiyaç devam ettiği takdirde ülkelerin doğal gaz ve elektrik talebini düşürecek uygulamaları da değerlendirmesi istendi.
Bu çağrının yeni ve bağlayıcı bir tüketim kısıntısı kararı anlamına gelmediği belirtildi. Hükümetlerden, yürürlükteki uygulamaları gözden geçirmeleri ve gerekli gördükleri tedbirleri devam ettirmeleri bekleniyor.
Avrupa Komisyonu, 3 Eylül’deki değerlendirmesinde doğal gaz depolarının doluluk seviyesinin önceki yılların gerisinde bulunduğunu açıklamış, ancak kısa vadede arz güvenliği açısından ciddi bir risk öngörmediğini bildirmişti. Komisyona göre tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesi, LNG ithalat kapasitesindeki artış ve doğal gaz talebindeki gerileme, AB’nin arz şoklarına karşı direncini artırdı.
Öte yandan Orta Doğu’daki gelişmelerin enerji piyasalarındaki fiyat dalgalanmasını artırdığına dikkat çekiliyor.
Depolarda yüzde 90 hedefi
AB düzenlemeleri, üye ülkelerin doğal gaz depolarını kapasitenin yüzde 90’ına kadar doldurmasını öngörüyor. Bu seviyeye 1 Ekim ile 1 Aralık arasındaki herhangi bir tarihte ulaşılmasına izin veriliyor. Depolarını doldurmakta zorlanan ülkelere ise fiyat baskısını sınırlamak amacıyla ek esneklik tanınıyor.
AB’nin LNG’ye daha fazla yönelmesi, küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalara duyarlılığı artıran unsurlar arasında gösteriliyor. Birliğin doğal gaz ithalatında LNG’nin payı 2021’de yüzde 20 iken 2025’te yüzde 45’e yükseldi. Aynı dönemde Rusya’nın AB’nin doğal gaz ithalatındaki payı yüzde 45’ten yüzde 12’ye geriledi.
Bu değişim Avrupa’nın Rus gazına bağımlılığını azaltırken, küresel LNG piyasalarındaki fiyat hareketlerine maruz kalma düzeyini artırdı.
Fiziksel arz kesintisi yaşanmıyor
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Avrupa şu an için fiziksel bir doğal gaz arzı sıkıntısı yaşamıyor. Ancak yüksek fiyatlar ve bazı ülkelerin kış öncesinde depolarını doldurmakta zorlanması endişeleri canlı tutuyor. AB genelindeki doğal gaz depolarının doluluk oranının yaklaşık yüzde 70 düzeyinde olduğu bildiriliyor.
