Trump, 7 günlük ateşkes teklifini reddetti: Gerilim
Trump’ın 7 günlük ateşkes teklifini reddettiği öne sürüldü. Hürmüz Boğazı pazarlığı çıkmaza girerken, seçim sonrası saldırı ihtimali gündemde.
ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması üzerinden yürütülen diplomatik temaslarda uzlaşma sağlanamadığı öne sürüldü. ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın çatışmalara yedi gün ara verilmesini içeren 7 günlük ateşkes teklifini kabul etmediği ve Tahran’a yönelik ekonomik baskının devam etmesini istediği bildirildi.
Washington’ın, İran yönetimine ve görüşmelerde arabuluculuk yapan bölge ülkelerine deniz ablukasının mevcut aşamada kaldırılmasının gündemde olmadığını ilettiği aktarıldı. Bu tutum, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması karşılığında karşılıklı adımlar atılmasını öngören planın önündeki en önemli engel olarak değerlendiriliyor.
Hürmüz Boğazı pazarlığında karşılıklı şartlar
İran’ın önerisinin merkezinde Hürmüz Boğazı’nın yeniden trafiğe açılması ve nükleer müzakerelerin tekrar başlatılması bulunuyor. Tahran, bu adımlar karşılığında ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasını, ekonomik yaptırımların bir bölümünü hafifletmesini ve dondurulan bazı İran varlıklarını serbest bırakmasını talep ediyor.
Trump’ın ise İran’ın Washington tarafından belirlenen koşullara uyacağı konusunda güven duymadığı belirtiliyor. ABD yönetiminin, ekonomik baskının sürdürülmesi halinde Tahran’ın daha elverişli şartlarda anlaşma yapmaya zorlanabileceğini düşündüğü aktarılıyor.
İran tarafı, geçici ateşkesin daha kapsamlı bir mutabakat için diplomatik zemin hazırlayacağını savunuyor. Ancak ABD’nin ablukanın kaldırılması konusunda geri adım atmaması, son günlerde yürütülen temasların hızlı bir anlaşmayla sonuçlanmasını zorlaştırıyor.
Seçimlerin ardından askerî seçenek tartışması
Diplomatik sürece ilişkin en dikkat çekici iddialardan biri, Trump’ın İran’a yönelik yeni bir askerî operasyon ihtimalini yardımcılarıyla değerlendirdiği yönünde. ABD’li yetkililere dayandırılan haberlere göre Trump, görüşmelerden sonuç alınamaması halinde İran’a yönelik bombardımanın yeniden gündeme gelebileceğini ifade etti.
Olası bir askerî harekât için kasım ayında yapılacak ABD ara seçimlerinin sonrasına işaret edildiği belirtiliyor. Bununla birlikte Trump’ın geniş kapsamlı yeni bir operasyona girişme konusunda isteksiz olduğu ve askerî müdahale tehdidini müzakerelerde baskı aracı olarak kullanmayı sürdürdüğü aktarılıyor.
Trump’ın kapalı görüşmelerde seçim sonrasını işaret ettiği iddiası, kamuoyu önündeki açıklamalarıyla tezat oluşturuyor. ABD Başkanı, bu hafta Birleşmiş Milletler’de yaptığı konuşmada seçim hesaplarının İran politikasını yönlendirmediğini söyledi ve yönetiminin önceliğinin İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek olduğunu savundu.
Önümüzdeki haftalarda Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerin ilerleyip ilerlemeyeceği, yalnızca Hürmüz Boğazı’nın geleceği açısından değil, bölgedeki askerî gerilim riskinin seyri bakımından da belirleyici olacak.
Petrol piyasası gelişmeleri izliyor
ABD-İran hattındaki gelişmeler, küresel petrol piyasasında da yakından takip ediliyor. ABD tipi Batı Teksas petrolünün (WTI) kasım vadeli kontratı haftalık bazda yüzde 3,82 değer kaybederek 92,44 dolara geriledi. WTI, önceki haftayı da yüzde 3,97 düşüşle tamamlamıştı.
Brent petrolün kasım vadeli kontratı ise haftalık yüzde 0,43 yükselişle yaklaşık 104,45 dolar seviyesinde işlem gördü. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması yönünde ilerleme sağlanması, küresel arz risklerine ilişkin primin düşmesini sağlayabilir. Görüşmelerin başarısız olması ve yeni saldırı ihtimalinin güçlenmesi ise jeopolitik risklerin petrol fiyatlarına yeniden yansımasına yol açabilir.
