Türkiye, Bölgesel Proton Modeli Geliştirmeyi Hedefliyor

Uluslararası bilim insanlarının katkılarıyla düzenlenen 1. Proton Çalıştayı, Türkiye’nin geniş bir coğrafyada iş birliği modeli geliştirme potansiyelini masaya yatırdı. Proton Tedavileri ve Parçacık Hızlandırıcıları Bilim ve Teknoloji Derneği (PROPAR-TEK) tarafından Ankara ve İstanbul’da gerçekleştirilen çalıştay, iki gün boyunca devam etti.

Çalıştayda, proton tedavileri ve parçacık hızlandırıcıları teknolojileri, yalnızca tek bir cihaz veya hastane yatırımı üzerinden değil, kamu, akademi, sanayi ve sivil toplum paydaşlarını kapsayan bütünsel bir ekosistem perspektifiyle ele alındı. Bu etkinliğin temel amacı, Türkiye’de proton ve parçacık hızlandırıcıları alanında sürdürülebilir ve koordineli bir ulusal yol haritası oluşturulmasına katkı sağlamaktı.

PROPAR-TEK Başkanı Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, bu yaklaşımı değerlendirirken, “Bu alanı tek bir merkez veya cihazla sınırlandırmadan, ortak akıl ve istişare ile ulusal bir ekosistem modeli oluşturmayı hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.

Çok Disiplinli Katılım ve Ortak Raporlama

Çalıştaya, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp, medikal fizik, yüksek enerji fiziği, kuantum kimya ve kimya gibi farklı disiplinlerden akademisyenler ve uzmanlar katıldı. Ayrıca, sağlık, sanayi ve enerji alanlarında faaliyet gösteren ulusal araştırma kurumları ve enstitülerinin yöneticileri de toplantılarda yer aldı.

Toplantılarda, Türkiye’nin mevcut ve potansiyel yetkinliklerini ortaya koyacak bir “yetkinlik atlası” yaklaşımı ve bu atlası destekleyecek ortak bir raporlama dili üzerinde duruldu. Geliştirilen metodolojinin, ulusal düzeyde karar alma süreçlerinde kullanılabilecek nitelikte olması hedeflendi. Prof. Dr. Altundağ, ortak bir raporlama dili ve yol haritası yaklaşımının olgunlaştırılmasının önemli bir çıktı olduğunu vurguladı.

Bölgesel İş Birliği ve Türkiye’nin Rolü

Çalıştayda, farklı ülkelerden gelen bilim insanlarının katkılarıyla Türkiye’nin bölgesel ölçekte üstlenebileceği rol değerlendirildi. Türkiye’nin bilimsel ve teknolojik kapasitesinin, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler, Körfez ülkeleri, Kafkasya, Balkanlar ve Kuzey Afrika’dan Sahra Altı Afrika’ya kadar geniş bir coğrafyada örnek bir model oluşturabileceği ifade edildi.

Bu çerçevede, ortak projeler, bilgi paylaşımı ve birlikte üretim odaklı iş birliği modellerinin geliştirilmesine yönelik fırsatlar ele alındı. Prof. Dr. Altundağ, Türkiye’nin bu geniş coğrafyada ortak üretim ve iş birliği için güçlü bir zemin sunduğunu belirtti.

Parçacık Hızlandırıcıları: Stratejik Bir Altyapı

Çalıştayda, parçacık hızlandırıcıları teknolojilerinin yalnızca sağlık alanıyla sınırlı olmadığına dikkat çekildi. Bu teknolojilerin sanayi, savunma, uzay, ilaç ve ileri malzeme teknolojileri gibi birçok kritik alanda yüksek katma değer üreten stratejik bir altyapı oluşturduğu vurgulandı. Proton merkezlerinin teknolojik farklılıkları, işletme ve yönetişim modelleri, sürdürülebilirlik kriterleri, uluslararası sağlık turizmine etkileri ve operasyonel gereksinimler detaylı bir şekilde ele alındı.

Sağlık Bakanlığı’nın Katkıları ve Yol Haritası

Çalıştayda, Sağlık Bakanlığı’nın proton komisyonunda görev alan uzmanların katkılarıyla Türkiye’nin Ulusal Proton ve Parçacık Hızlandırıcıları Yol Haritası için temel yaklaşımlar ve öncelikli alanlar kapsamlı bir şekilde değerlendirildi. Elde edilen çıktılar, ilgili kamu kurumlarıyla paylaşılacak raporlar ve ekosistem paydaşları arasında kurulacak ortak çalışma mekanizmalarıyla somutlaştırılmayı hedefliyor.

Ortak Akıl ve Sürdürülebilir Kapasite

Çalıştayın, ekosistem temelli bulut kümelenmelerinin oluşturulması açısından önemli bir eşik olduğunu belirten Prof. Dr. Aytuğ Altundağ, “Kamuyu, akademiyi, sanayiyi ve sivil toplumu bir araya getiren, ülkenin ortak aklını güçlendiren bir bulut kümelenme modelini hedefliyoruz. Bu yaklaşım, proton ve parçacık hızlandırıcıları gibi stratejik teknolojilerde sürdürülebilir başarı için kritik öneme sahip” dedi. PROPAR-TEK, çalıştay çıktılarının Türkiye’de proton tedavileri ve parçacık hızlandırıcıları alanında uluslararası standartlarda sürdürülebilir kapasite oluşturulmasına, yerli yetkinliklerin geliştirilmesine ve Türkiye’nin bölgesel bir çekim merkezi olarak konumunun güçlenmesine katkı sağlamasını amaçlıyor.