Yaş Meyve ve Sebze İhracatında Yeni Eğilimler
Mart ayında yaş meyve ve sebze ihracatında önemli değişiklikler yaşandı, Orta Doğu ve Avrupa pazarlarında artış gözlemlendi.
VEYSEL AĞDAR
Mart ayında Türkiye’nin yaş meyve ve sebze ihracatında önemli bir artış kaydedildi. İhracatın %32,5 oranında yükselmesi, pazar dağılımında da belirgin değişiklikler ortaya çıkardı. Orta Doğu ve Avrupa ülkelerine yapılan ihracat artarken, Asya pazarında ve ABD’de düşüşler gözlemlendi.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Şubat ve Mart döneminde ihracat hareketliliği dikkat çekti. En büyük artış, küçük hacimli Orta Doğu ülkelerinde yaşanırken, bazı büyük pazarlar, özellikle Avrupa ve Asya’da belirgin kayıplar yaşadı. Mart ayında en yüksek ihracat artışı Katar’da görüldü; Şubat ayında 69 bin dolar olan ihracat, Mart’ta 1,04 milyon dolara çıkarak %1.415’lik bir yükseliş sağladı. Kuveyt ve BAE de sırasıyla %204 ve %120 oranında artış gösterdi. Suriye ve Bahreyn gibi ülkeler de ihracat artışı kaydeden diğer isimler arasında yer aldı. Özellikle Afganistan, Şubat ayında sıfır olan ihracatını Mart’ta 18 bin dolara çıkararak yeni bir pazar olarak dikkat çekti.
Asya ve Avrupa Pazarlarında Düşüşler
Diğer yandan, Asya ve Avrupa pazarlarında önemli düşüşler yaşandı. Japonya’ya yapılan ihracat %82 oranında azalırken, Malezya ve Singapur sırasıyla %54 ve %47 geriledi. Rusya Federasyonu ve Polonya gibi büyük pazarlar da kayıplar yaşadı; Rusya’dan yapılan ihracat 101 milyar dolardan 80 milyar dolara düşerek toplam ihracat üzerinde olumsuz bir etki yarattı. Belarus ve Mersin Serbest Bölgesi’ndeki düşüşler de dikkat çekici oldu. Bu dalgalanmalar, Türkiye’nin ihracatının yeni pazarlara açılma potansiyelini ve mevcut büyük pazarlardaki kırılganlığını gözler önüne seriyor.
Orta Doğu Pazarında Türkiye’nin Avantajı
Mart ayında Orta Doğu’ya yönelik yaş meyve ve sebze ihracatındaki artışı değerlendiren Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, Türkiye genelinde ihracatın %32,5, Ege Bölgesi’nde ise %11 oranında arttığını belirtti. Uçak, bu artışın birçok faktöre bağlı olduğunu ifade etti. Özellikle yaz meyvelerinin hasadının başlamasıyla birlikte çilek gibi ürünlerin ihracatının artmasının etkili olduğunu vurguladı. Ayrıca, İran’dan Ortadoğu pazarına giden ürünlerin azalmasıyla talebin Türkiye’ye yöneldiğini belirtti. Uçak, hava koşullarının sebze fiyatlarını artırmasının da ihracat rakamlarına yansıdığını ifade ederek, önümüzdeki dönemde kiraz, şeftali, nektarin, kayısı ve diğer sert çekirdekli meyvelerin sezonunun başlamasıyla birlikte artışların daha belirgin hale geleceğini söyledi.
Mevsimsel Düşüşler ve Navlun Artışları
Rusya, Polonya ve Ukrayna pazarlarındaki düşüşlerin kalıcı olmadığını belirten Uçak, bunun mevsimsel bir geçişten kaynaklandığını ifade etti. Kış meyvelerinin sezonunun sona ermesi ve yaz meyvelerinin henüz başlamaması nedeniyle bu tür geçici düşüşlerin yaşanabileceğini belirtti. Uçak, yaz meyveleri başladığında bu pazarlarda da rakamların yeniden artacağını öngördü. Ayrıca, son dönemde deniz taşımacılığında yaşanan navlun artışlarının ihracatçılar için ciddi sorunlar yarattığını da dile getirdi. Bazı firmaların sözleşme yapılan fiyatların üzerine büyük artışlar yansıttığını belirten Uçak, bu durumun hem etik hem de hukuki açıdan sorunlu olduğunu vurguladı. İhracatçıların haklarını araması gerektiğini ve etik dışı davranan firmalarla ticari ilişkilerin gözden geçirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
