Tatlı Su Balıklarının Göçü Tehlikede: İklim Krizi Etkileri

Birleşmiş Milletler’in yeni yayımladığı rapor, dünya üzerindeki en büyük doğal güzelliklerden biri olan tatlı su balıklarının göç yollarının ciddi bir tehdit altında olduğunu ortaya koydu. 1970 yılından bu yana tatlı su balıklarının popülasyonlarının %81 oranında azaldığı belirtiliyor.

Yapılan araştırma, dünya genelindeki birçok nehirdeki balık göçlerinin çöküşte olduğunu gösteriyor. ABD’deki Nevada Üniversitesi’nden Dr. Zeb Hogan’ın liderliğinde gerçekleştirilen bu çalışma, tatlı su balıklarının karşılaştığı zorlukların başında kirlilik, barajlar ve aşırı avlanmanın geldiğini vurguluyor. İklim değişikliği de su sıcaklıklarını artırarak bu durumu daha da kötüleştiriyor.

Göçmen Türlerin Korunması Sözleşmesi’nin (CMS) İcra Sekreteri Amy Fraenkel, hayvan göçlerinin doğanın en büyük harikalarından biri olduğunu ifade ederek, bu türlerin yaşam döngülerinin her aşamasında artan baskılarla karşılaştığını belirtti. Fraenkel, bu türlerin korunabilmesi için uluslararası işbirliğinin şart olduğunu vurguladı.

Göçmen tatlı su balıkları, dünya genelindeki büyük iç su balıkçılık faaliyetlerini desteklerken, yüz milyonlarca insanın da geçim kaynağını oluşturuyor. Ancak bu balıklar, aynı zamanda gezegenin en çok tehdit altında bulunan yaban hayat gruplarından birini temsil ediyor. Örneğin, Kamboçya’daki Tonle Sap Gölü, 100’den fazla göçmen türüne ev sahipliği yaparken, bu gölde birkaç saat içinde tonlarca balık avlanabiliyor.

CMS’ye taraf olan 132 ülke, bu hafta Brezilya’da bir araya gelerek göçmen tatlı su balıklarının korunmasına yönelik uluslararası işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor. Amazon bölgesi, göçmen tatlı su balıkları için kalan son büyük sığınaklardan biri olarak öne çıkıyor. Toplantıda, nehirlerdeki engellerin kaldırılması, su akışının sağlanması, kirlilikle mücadele ve balıkçılık faaliyetlerinin koordinasyonu gibi önlemler gündeme gelecek.

Yeni rapor, nehir göçlerinin çöküşünün büyük ölçüde göz ardı edilen bir biyolojik çeşitlilik krizi olduğunu da ortaya koyuyor. 15 binden fazla tatlı su balığı türü üzerinde yapılan değerlendirmede, sınır aşan koruma listesine alınma kriterlerini karşılayabilecek 325 tür tespit edildi. Ancak bunlardan yalnızca 24’ü şu ana kadar koruma altına alındı.

Bu 325 tür arasında, Amazon havzasında göç eden piraiba ya da goliath yayın balığı da bulunuyor. Brezilya ve diğer ülkeler, göçmen yayın balıkları için on yıllık bir eylem planı öneriyor ve bu planın diğer nehir havzaları için bir model olabileceği düşünülüyor. Dr. Hogan, bu göçlerin dünya üzerindeki en büyük hayvan göçleri arasında yer aldığını belirterek, tatlı su balıkları arasında en uzun göçü gerçekleştiren türün dorado yayın balığı olduğunu ifade etti. Bu balık, And Dağları’nın eteklerinde yumurtladıktan sonra Amazon nehir ağzında beslenmek için toplamda 11 bin kilometre yol kat ediyor.

Raporda, Mekong Nehri havzasının büyük bir tehlike altında olduğu da vurgulanıyor. Aşırı avlanma nedeniyle dev yayın balığının boyutunun son yıllarda yarıya kadar küçüldüğü belirtiliyor. Ayrıca Tuna, Nil ve Ganj-Brahmaputra havzaları da öncelikli olarak belirlenen diğer tehlike altındaki bölgeler arasında yer alıyor.