Guterres’ten küresel krizler için iş birliği çağrısı
Guterres iş birliği çağrısı yaptı: BM Genel Sekreteri, çatışmalar, yapay zeka, iklim krizi ve eşitsizlikle mücadelede ortak hareket istedi.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, yıllık Genel Kurul toplantısı öncesinde dünya liderlerine uluslararası sorunların çözümü için ortak hareket etme çağrısı yaptı. Guterres iş birliği çağrısında çatışmaların önlenmesi, eşitsizliğin azaltılması, iklim değişikliğiyle mücadele ve hızla gelişen yapay zekanın yönetilmesi gerektiğini vurguladı.
Görev süresinin yıl sonunda sona erecek olması öncesinde değerlendirmelerde bulunan Guterres, dünyanın derin siyasi ayrışmalar, işlevini yitiren bir Güvenlik Konseyi ve giderek güçlenen cezasızlık anlayışıyla karşı karşıya olduğunu söyledi. Buna rağmen hükümetlerin birlikte hareket etmesi halinde mevcut sorunların aşılabileceğine inandığını belirtti.
Guterres, Birleşmiş Milletler’in 193 üyesinden gelecek lider ve bakanların, önlerindeki tehditleri kapsamlı biçimde değerlendirmesi gerektiğini ifade etti. BM Genel Sekreteri, kontrolsüz yapay zeka, hızla ağırlaşan iklim krizi ve istikrarsızlıkla çatışmaları besleyen artan eşitsizliği varoluşsal nitelikteki başlıca sorunlar arasında gösterdi.
Jeopolitik bölünmelerin ve Güvenlik Konseyi’ndeki tıkanıklığın, güçlü devletlerin uluslararası hukuk ile BM Şartı’nı ihlal edebildiği bir ortam oluşturduğunu söyleyen Guterres, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalini ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını örnek verdi. Bu durumun, diğer ülkelerde de “güçlü devletler kuralları çiğneyebiliyorsa biz neden çiğnemeyelim” anlayışını yaygınlaştırdığını belirtti.
Uluslararası hukukun ihlal edilmesinin can kayıpları ve büyük yıkımlara neden olduğunu dile getiren Guterres, Ukrayna’daki savaş ile Orta Doğu’daki daha geniş kapsamlı çatışmaların küresel ekonomi üzerinde ağır sonuçlar doğurduğunu kaydetti. Gıda ve enerji fiyatlarındaki artışın yanı sıra yükselen faiz oranlarının, özellikle gelişmekte olan ülkelerin halklarının temel ihtiyaçlarını karşılamasını zorlaştırdığını söyledi.
Guterres ayrıca, İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturulan uluslararası kurumların günümüz koşullarına uyarlanması gerektiğini belirtti. BM Güvenlik Konseyi’nin yanı sıra Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası’nda da reform yapılmasını isteyen Guterres, bu yapıların yükselen ekonomileri ve 21. yüzyılın değişen güç dengelerini yansıtması gerektiğini ifade etti.
BM’nin sınırlı mali kaynaklara, orduya veya istihbarat teşkilatına sahip olduğunu hatırlatan Guterres, buna karşın iki önemli gücünün bulunduğunu söyledi: Küresel sorunlara dikkat çekmek ve ülkeleri ortak bir zeminde buluşturmak.
Yapay zekanın bu yılki BM toplantılarının temel gündemlerinden biri olacağını belirten Guterres, bu alanda uluslararası denetim ve iş birliği mekanizmalarının kurulması gerektiğini yineledi. Daha yüksek teknolojik kapasiteye sahip ülkelerin bilgi paylaşması, şeffaflık ilkelerini güçlendirmesi ve denetim sınırları oluşturması gerektiğini söyleyen Guterres, riskleri azaltmak için çok taraflı bir sistem kurulmasını istedi.
