Süt Fiyatlarının Doğru Belirlenmemesi Gıda Enflasyonunu Artırır
Süt fiyatlarının doğru belirlenmemesi, gıda enflasyonunu artırma riski taşıyor. Tarımsal Bilgi Platformu’ndan uyarılar geldi.
HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Tarımsal Bilgi Platformu, çiğ süt fiyatlarının belirlenme yöntemlerini ve bu durumun Türk tarım sektörü ile gıda enflasyonu üzerindeki etkilerini ele aldı. Ulusal Süt Konseyi’nin fiyatları maliyet odaklı bir yaklaşımla belirlediği vurgulandı. Açıklamada, maliyetin en büyük kaleminin dışa bağımlı yemler olduğu ifade edildi.
Aracı firmaların üreticiden düşük fiyatlarla süt alması ve bazı süt sanayicilerinin yem karşılığında ürün alarak fiyatları doğrudan etkilemesi, süt fiyatlarının hak ettiği seviyeye ulaşmasını engellediği belirtildi. “Türkiye’de bir referans fiyat var, ancak maliyet güncellemeleri gecikiyor, bölgesel farklılıklar göz ardı ediliyor ve süt piyasasında kooperatiflerin etkisi zayıf kalıyor. Bu durum, sürekli belirsizlik ve tartışmalara yol açan bir fiyatlandırma sistemi oluşturuyor” denildi.
“Süt Fiyatlarının Artışı Üreticiye Kazanç Sağlamıyor”
Açıklamada, sürdürülebilir ve sağlıklı bir üretim modeli oluşturulabilmesi için fiyat belirleme yönteminin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği ifade edildi. “Mevcut birim fiyat belirleme modeli tamamen girdi odaklı olduğundan, girdi maliyetlerindeki değişim süt fiyatlarını da etkiliyor. Bu nedenle, çiğ süt birim fiyatının artırılması, pratikte süt üreticisine kazanç sağlamıyor. Gelişmiş ülkelerde (ABD, Hollanda, İtalya, Almanya vb.) genellikle ‘Gelir Tabanlı Fiyatlama Modeli’ uygulandığı görülmektedir” denildi.
Son yıllarda sütün protein ve yağ içeriğine dayalı bir prim sistemi uygulanmaya başlansa da, bu sistemin etkinliğinin yeterli olmadığına dikkat çekildi. “Yüksek protein ve yağ içeriğine sahip sütler, içme sütü, yoğurt ve ayran gibi daha az işlenmiş ürünlere dönüştürüldüğünden, kullanılmayan protein eşdeğeri süt, fabrikalar için ek bir avantaj sağlamaktadır” ifadeleri kullanıldı.
“Küçük Süt Üreticileri Tedarik Zincirinde Tutulmalı”
Açıklamada, Türkiye’de süt üretiminin büyük ölçüde küçük aile işletmeleri tarafından gerçekleştirildiği belirtildi. “Küçük süt üreticilerinin tedarik zincirinde kalabilmesi için sürdürülebilir ve tatmin edici gelir elde etmeleri şarttır. Mevcut çiğ süt birim fiyatı belirleme modelinin adil olmadığı ve süt fabrikaları ile aracılar lehine işlediği uzun yıllardır gözlemlenmektedir. Ayrıca, mevcut üretici örgütlenme modellerinin bu sürece yeterince katkı sağlamadığı da açıktır” denildi.
“Adil Çiğ Süt Fiyatı” Modeline Geçilmeli
Çiğ süt fiyatlarının belirlenmesinin yalnızca maliyet hesabı değil, aynı zamanda kırsal yaşamda sürdürülebilirlik, gıda güvenliği ve sosyal denge açısından önemli bir konu olduğuna vurgu yapıldı. “Fiyat doğru belirlenmezse, ya üretici zarar eder ve sürüyü keser, ya da tüketici pahalı gıda ile karşılaşır. Bu nedenle ‘adil çiğ süt fiyatı’ dengeli bir modelle hesaplanmalıdır. Burada temel ilke maliyet, refah ve istikrar bileşenleri olmalıdır” değerlendirmesi yapıldı. Açıklamanın öneri kısmında, maliyet, refah ve istikrarı gözeten gelir tabanlı çiğ süt belirleme modeline geçilmesi önerildi.
