Artan Mazot ve Gübre Fiyatlarıyla Çiftçilerin Geleceği Tehlikede
Artan mazot ve gübre fiyatları, çiftçilerin üretim sürecini zorlaştırıyor. Tarımsal üretim ve gıda güvenliği tehlikede.
Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmalar, dünya genelinde yaşamı olumsuz etkileyen bir dizi sorunu da beraberinde getiriyor. Özellikle savaşın etkisiyle artan petrol, enerji ve gübre fiyatları, tarımsal üretimi ciddi şekilde tehdit ediyor. Gıda fiyatlarının yükselmesiyle birlikte, yeni bir gıda krizi ihtimali gündeme gelmiş durumda.
Çiftçiler, bitkisel üretim için hayati öneme sahip olan gübre ve mazot fiyatlarındaki artıştan endişe duyuyor. Türkiye dahil olmak üzere Avrupa ve Amerika’daki çiftçiler, bu artışlara karşı acil önlemler alınmasını talep ediyor. Türkiye’de, savaşın etkisiyle gübre ve mazot fiyatları her geçen gün artmaya devam ediyor. Çiftçiler, “Bu fiyatlarla nasıl üretim yapacağız? Mazotun litre fiyatı 75-80 lira, gübrenin tonu ise 35-40 bin lira. Üretilen ürünler ne kadara satılacak ki çiftçi kazanç elde edebilsin?” sorusunu soruyor.
Gübre ve mazot fiyatları artık günlük olarak değişiyor ve bu durum, gıda fiyatlarına yansıyacak. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verilerine göre, Türkiye’nin 2025 yılı fiziki gübre üretimi, 2024 yılına göre yüzde 3 oranında azalarak 4 milyon 572 bin 585 ton olarak gerçekleşti. Üre gübresi, 1 milyon 853 bin 817 ton ile en çok tüketilen gübre türü oldu. Türkiye, gübre hammaddeleri açısından yüzde 90’dan fazla dışa bağımlı. Savaş öncesinde yıllık ortalama 1 milyar dolar gübre ve hammaddelerine harcanırken, bu rakamın savaşla birlikte artması bekleniyor.
Hükümet, savaşın patlak vermesiyle birlikte bir dizi önlem aldı. 7 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile üre ithalatındaki gümrük vergisi sıfırlandı. Ayrıca, üre gübresinin ihracatı yasaklandı. Ancak bu önlemler, çiftçilerin artan fiyatlar karşısında gübre alımını kolaylaştırmadı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, gübre stoklarının yeterli olduğunu belirtse de, çiftçilerin yüksek fiyatlar nedeniyle gübre alamadıkları gerçeği göz ardı edilemez.
Mazot fiyatları da durdurulamıyor. Yılbaşında litre fiyatı 54 lira olan mazot, Şubat ayı sonunda 60 liraya yükseldi. Eşel mobil uygulaması ile bazı zamların pompa fiyatlarına yansıtılmaması sağlansa da, mazotun litre fiyatı 72 liraya kadar çıktı. Önümüzdeki günlerde bu fiyatın 80 lirayı bulması bekleniyor. Çiftçiler, artan gübre ve mazot fiyatlarının tarımsal üretimi tehlikeye soktuğunu ifade ediyor.
Çiftçilerin ek destek beklemeleri gerekirken, 2025 yılı üretim desteklerinin ödemelerinde de gecikmeler yaşanıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, çiftçilerle yaptığı iftar buluşmasında, 6 Mart’tan itibaren 81 milyar liralık destek ödemesinin yapılacağını duyurdu. Ancak, çiftçiler, gübre ve mazot fiyatlarının artmasıyla birlikte bu desteklerin zamanında ödenmediğini ve üretim yapabilmek için acil desteklere ihtiyaç duyduklarını belirtiyor.
İspanya, savaşın etkilerini göz önünde bulundurarak tarım sektörüne yönelik önemli önlemler aldı. 500 milyon Euro gübre alım desteği sağlanırken, akaryakıt üzerindeki katma değer vergisi oranı da düşürüldü. Türkiye’nin de tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için benzer önlemler alması gerektiği vurgulanıyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), savaşın enerji ve gübre ticareti üzerindeki etkilerini ele alan bir rapor yayımladı. Raporda, Hürmüz Boğazı’ndan yapılan ticaretin aksamasının küresel enerji ve tarım-gıda sistemlerine büyük bir şok yarattığı belirtildi. Savaşın devam etmesi halinde, küresel gübre fiyatlarının daha da yükselebileceği tahmin ediliyor.
Sonuç olarak, artan mazot ve gübre fiyatları, çiftçilerin üretim sürecini zorlaştırmakta ve tarımsal üretimin geleceğini tehdit etmektedir. Çiftçiler, bu zorlu koşullarda nasıl üretim yapacaklarını sorgularken, hükümetin acil önlemler alması gerektiği açık bir şekilde ortadadır.
