Çin’in Elektrik Üretiminde Kömürün Payı Tarihi Düşüş Yaşadı
Çin, elektrik üretiminde kömürün payını tarihi bir seviyeye düşürdü. Yenilenebilir enerji kaynakları hızla artıyor.
Çin’in elektrik üretim dengesi, 2026’nın ilk yarısında kömür kullanımında önemli bir değişime tanıklık etti. Yenilenebilir enerji kaynaklarının hızlı bir şekilde artışı, kömürün elektrik üretimindeki tarihî ağırlığını ilk kez kritik bir seviyenin altına çekti.
Ancak bu durum, Çin’in kömürden tamamen vazgeçtiği anlamına gelmiyor. Yapay zeka veri merkezleri, elektrikli araçlar ve sanayi üretimindeki büyüme, ülkenin elektrik talebini hızla artırmaya devam ederken, kömür santralleri sistemin güvenliğinde önemli bir rol oynamaya devam ediyor.
Çin Ulusal Enerji İdaresi’nin verilerine göre, kömürle çalışan santraller, 2026’nın ilk altı ayında 2,5 trilyon kilovatsaat elektrik üretti. Bu durum, kömürün toplam elektrik üretimindeki payının yüzde 49,7’ye gerilemesine neden oldu. Böylece kömürün payı, ülke tarihinde ilk kez yüzde 50’nin altına düşmüş oldu. 2016 yılında kömürün elektrik üretimindeki payı yüzde 65,5 seviyesindeydi ve on yıl içinde bu oran yaklaşık 15,8 puan azalmış oldu.
Öte yandan, yenilenebilir enerji kaynaklarının payı da ilk kez yüzde 40’ı aşarak yüzde 41,2’ye yükseldi. Yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik miktarı yaklaşık 2 trilyon kilovatsaate ulaşırken, yıllık artış oranı yüzde 9 olarak belirlendi. Rüzgar ve güneş enerjisi, toplamda 1,25 trilyon kilovatsaat elektrik üreterek, toplam elektrik tüketimindeki payını yüzde 24,6’ya çıkardı; bu oran 2020 yılında yalnızca yüzde 9,7 seviyesindeydi.
Haziran ayı itibarıyla, Çin’in toplam rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücü, yıllık yüzde 16,8 artışla 1,95 milyar kilovata ulaştı. Güneş enerjisindeki kurulu güç, kömür santrallerinin kurulu gücüyle neredeyse eşit bir seviyeye geldi.
Çin’deki kömürün elektrik üretimindeki payının azalması, kömürden üretilen elektrik miktarının aynı hızla düşeceği anlamına gelmiyor. Ülkenin toplam elektrik tüketimi, yılın ilk yarısında yüzde 5,3 artış göstererek yaklaşık 5,1 trilyon kilovatsaat seviyesine ulaştı. Elektrikli araç şarj hizmetlerinde elektrik tüketimi yüzde 56,9, internet veri hizmetlerindeki elektrik kullanımı ise yüzde 44 oranında artış gösterdi. Yapay zeka yatırımları, veri merkezleri ve üretim tesisleri, elektrik talebini artıran başlıca alanlar arasında yer aldı.
Bu nedenle, yenilenebilir enerji üretimi güçlü bir şekilde artış gösterse bile, kömür santrallerinin toplam üretimi yüksek kalmaya devam edebilir. Çin’de kömür santralleri, özellikle talebin zirveye ulaştığı saatlerde ve rüzgar ile güneş enerjisinin yetersiz kaldığı dönemlerde dengeleyici bir kaynak olarak kullanılmaya devam ediyor.
Kömürün payındaki uzun vadeli düşüş, Çin’e yılda yüz milyonlarca ton kömür satan Endonezya, Moğolistan, Avustralya ve Rusya gibi ülkeler için de önemli bir durum oluşturuyor. Ancak ithalatın yönü, yerli üretim maliyetleri, uluslararası fiyatlar ve yaz aylarındaki elektrik talebine göre değişiklik gösterebilir.
Çin, kömür tüketimini en geç 2030 yılına kadar zirveye ulaştırmayı ve rüzgar ile güneşin elektrik üretimindeki toplam payını aynı tarihte yüzde 30’a çıkarmayı hedefliyor. İlk yarı verileri, ikinci hedefe beklenenden daha erken ulaşılabileceğine işaret ederken, artan elektrik talebi, kömürden çıkışın kademeli olacağını gösteriyor.
