Ayakkabı İthalatında Düşüş, Mısır’dan Girişler Rekor Kırıyor

Ayakkabı ithalatı düşerken, Mısır’dan gelen girişler artış gösteriyor. Sektördeki gelişmeler ve riskler ele alındı.

YENER KARADENİZ/İSTANBUL

Türkiye’nin ayakkabı sektöründe ithalat, 2021 yılından bu yana süregelen artış trendini geride bırakarak, 2025 yılında ilave gümrük vergilerinin artırılması ve Çin merkezli e-ticaret platformu Temu’ya getirilen kısıtlamaların etkisiyle düşüşe geçti. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre, 2024 yılında 1 milyar 711 milyon dolara ulaşan ayakkabı ithalatı, 2025 yılında 1 milyar 678 milyon dolara geriledi. Ancak bu düşüşe rağmen ithalat seviyesinin yüksek kalması dikkat çekti. İhracat ise 2022 yılında 1 milyar 310 milyon dolarla zirve yaptıktan sonra, 2025’te 1 milyar dolara kadar düştü. 2023 yılında ilk kez ithalatın ihracatı geçmesiyle dış ticaret dengesi bozuldu ve bu durum 2025’te de devam etti.

Pandemi Sonrası Değişimler

Öte yandan, Çin menşeli ürünlere uygulanan vergilerin etkisiyle, bu ürünlerin Mısır üzerinden Türkiye’ye girişi hız kazandı. Mısır’dan yapılan ayakkabı ithalatı, 2024 yılında yaklaşık 700 bin dolar seviyesindeyken, geçen yıl 22 milyon doları aştı. Sektör temsilcileri, ithalattaki düşüşün devam etmesini beklerken, Mısır kaynaklı risklere dikkat çekerek, Çinli firmaların Mısır’daki yatırımları sayesinde bu rakamın 100 milyon dolara ulaşabileceği uyarısında bulundu. Türkiye, 550 milyon çiftlik üretim kapasitesiyle bölgenin en önemli ayakkabı üretim merkezlerinden biri olmasına rağmen, salgın sonrası artan maliyetler ve finansmana erişimdeki zorluklar nedeniyle zor bir dönemden geçiyor.

İhracat İlk Kez İthalatı Geçti

Ayakkabı sektöründe ihracat, 2021 yılında 1 milyar 81 milyon dolara ulaşırken, 2022’de 1 milyar 310 milyon dolara çıktı. Ancak bu artış sürdürülebilir olmadı ve 2023’te 1 milyar 268 milyon dolara, 2024’te ise 1 milyar 161 milyon dolara geriledi. 2025’te ihracat 1 milyar dolar sınırına kadar düştü. İthalat ise 2021 yılında 587 milyon 800 bin dolardan, 2022’de 962 milyon dolara yükseldi. 2023’te 1 milyar 416 milyon doları aşarak ilk kez ihracatı geçti. 2024’te bu rakam 1 milyar 711 milyon dolara çıkarak rekor kırdı. 2025’te ise sınırlı bir düşüşle 1 milyar 678 milyon dolara geriledi.

Fiyatların Düşürülmesi İçin Çözüm Önerileri

Tüketicilerin uygun fiyatlı ürünlere ulaşma isteğinin anlaşılır olduğunu belirten İçten, bunun sağlıksız yollarla gerçekleştirilemeyeceğini ifade etti. Fiyatların düşürülmesi için yan sanayi ürünlerine yönelik vergi düzenlemelerinin önemine vurgu yaptı. İçten, “Yan sanayi ürünlerinde vergilerin düşürülmesi veya sıfırlanması gerektiğini savunuyoruz. Mikro fiberde bu sağlandı. Diğer yan sanayi ürünlerinde de uygulanırsa, tüketicilerin uygun fiyatlı ürünlere ulaşması mümkün olacaktır” dedi. Ayrıca, ithalatta düşüş eğiliminin devam etmesini beklediklerini ve 2024 yılında 76 milyon çift olan ithalatın 65 milyon çift seviyelerine gerilemesini öngördüklerini belirtti.

Mısır’dan Gelen Riskler

Gelecek dönemde en büyük riskin Mısır olacağını vurgulayan İçten, “Mısır’dan yapılan ithalat, geçen yıl 22 milyon doları aştı. Bu rakam ilk bakışta yüksek görünmeyebilir ancak Mısır, ayakkabı ithalatı yaptığımız ülkeler arasında ilk 10’a girdi. Artış devam ediyor. Mısır’da bir yapı kurulmuş durumda. Çin’den gelen saya ve tabanlar Mısır’da monte edilerek, Serbest Ticaret Anlaşması’nın etkisiyle sıfır vergiyle Türkiye’ye girmekte. Çinli firmalar Mısır’a yatırım yaptı ve 2026’da üretimin başlaması bekleniyor. Bu şekilde devam ederse, yakın zamanda 100 milyon dolara ulaşabileceğini düşünüyorum. Bu ciddi bir tehdit” dedi.

Tek Şirket Üzerinden İthalat

Türkiye ile Mısır arasında mevcut Serbest Ticaret Anlaşması nedeniyle doğrudan önlem alınamadığını ifade eden İçten, bu noktada vergisel düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirtti. İçten, “Çin’den gelen yan sanayi ürünleri Mısır’da monte edilerek menşei değiştiriliyor. Bu konuda bir vergisel düzenleme yapılması gerekiyor. Aynı hak yerli üreticiye de tanınmalı ki üretim Türkiye’den Mısır’a kaymasın. Şu anda Mısır’dan ithalat yapan 8-9 Türk şirketi var ve piyasa gözlemlerimize göre bunun yüzde 70-80’inin tek bir şirket üzerinden yapıldığı tahmin edilmektedir” dedi.

İTO Başkanı Avdagiç’e Yapılan Eleştiriler

İthalatta yaşanan sınırlı gerilemenin arkasında, geçen yıl yüzde 30’dan yüzde 40’a çıkarılan ilave gümrük vergisi ile Temu’ya getirilen kısıtlamalar bulunuyor. Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği Başkanı Berke İçten, Temu’ya yönelik düzenlemelere dikkat çekerek, bu platformlar üzerinden Türkiye’ye önemli miktarda ayakkabı girişi olduğunu vurguladı. İçten, “Bu e-ticaret platformları aracılığıyla ülkeye yılda 7,5-8 milyon çift ayakkabı giriyordu. 8 milyon çift ayakkabının yurt dışından gelmesi, 50-60 fabrikanın kapanması ve bin 500-2 bin kişinin işsiz kalması demektir. Tüketiciler Temu’ya getirilen kısıtlamalardan rahatsız oldu ve İstanbul Ticaret Odası Başkanı’na haksız ithamlarda bulunuldu. Bu kararların arkasındayız ve bu sayede fabrikaların kapanmasının önüne geçildi, işsizlik riski azaltıldı. Tüketicilerin, kısa vadeli değil, orta ve uzun vadeli bakarak bunun ülke ekonomisi açısından faydalı bir uygulama olduğunu görmesi gerekiyor” dedi.