Hürmüz Gerilimi Altında Navlun Piyasasında Hareketlilik
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilime rağmen navlun piyasasında önemli bir artış yaşanıyor. Demir cevheri ve kömür taşımacılığı hız kesmiyor.
Ortadoğu’daki jeopolitik gerginlikler ve Hürmüz Boğazı çevresindeki riskler, küresel deniz ticaretinde alarm seviyesini yükseltmesine rağmen, emtia taşımacılığı duraksamadan devam ediyor. Özellikle demir cevheri ve kömür sevkiyatlarındaki artış, kuru yük piyasasında son iki yılın en büyük yükselişlerinden birini tetikledi.
Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) geçtiğimiz hafta yaklaşık yüzde 9 oranında bir artış göstererek 3 bin puan seviyesine yaklaştı. Son bir ay içerisinde endeksin yüzde 37,81 oranında yükselmesi, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 129,25’lik bir artış yaşandığı gözlemlendi. Demir cevheri ve kömür gibi 150 bin tonluk yükleri taşıyan Capesize segmentindeki yıllık artış ise yüzde 149’a ulaştı. Bu gelişmeler, 2023 yılı itibarıyla kaydedilen en güçlü navlun performansını işaret ediyor.
Piyasalarda dikkat çeken en önemli unsur, savaş riskine rağmen emtia akışının devam etmesi oldu. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, tanker ve konteyner piyasasında temkinli fiyatlamaların artmasına neden olurken, demir cevheri ve kömür taşımacılığı navlun piyasasını yukarı yönlü desteklemeye devam etti.
Demir Cevheri Piyasayı Sürüklüyor
Kuru yük piyasasındaki yükselişin merkezinde Capesize segmenti yer alıyor. Özellikle Brezilya ve Avustralya’dan Çin’e yönelik demir cevheri sevkiyatlarının artması, büyük tonajlı gemilere olan talebi hızla artırdı. Brezilya’nın demir cevheri ihracatı aylık bazda yüzde 11 artarak yaklaşık 33 milyon tona ulaşırken, Avustralya’daki sevkiyatlar da yüzde 5 oranında bir artış gösterdi. Atlantik hattındaki yoğun yükleme programı, navlun piyasasında yukarı yönlü ivmeyi güçlendirdi. Tubarao-Qingdao hattında Capesize navlunları ton başına 37 dolara yaklaşırken, piyasa oyuncuları bunun son bir yılın en güçlü seviyelerinden biri olduğunu belirtiyor.
Kömür Ticareti de Desteğini Sürdürüyor
Navlun piyasasındaki artışta yalnızca demir cevheri değil, kömür taşımaları da belirleyici bir rol oynadı. Asya’daki enerji güvenliği kaygılarının devam etmesi ve termik kömür talebinin güçlü kalması, genellikle 60-70 bin ton kömür veya tahıl taşıyan Panamax ve Supramax segmentlerinde hareketliliği destekledi. Endonezya çıkışlı kömür yüklemeleri, Güney Çin rotasında gemi talebini canlı tutarken, Panamax segmentindeki yıllık artış yüzde 57’ye ulaştı. Supramax piyasasında ise özellikle Pasifik havzasında gemi arzındaki sıkışma dikkat çekiyor. Sektör kaynakları, enerji piyasalarındaki belirsizlikler nedeniyle kömür ticaretinin kısa vadede güçlü kalmaya devam edeceğini değerlendiriyor.
Hürmüz’de Geçiş Yok
Navlun piyasalarında yükseliş devam etse de gözler Hürmüz Boğazı’na çevrilmiş durumda. 1-5 Mayıs tarihleri arasında boğazdan toplam 15 kuru yük gemisi geçiş yaptı, ancak 5 Mayıs sonrasında yeni bir geçiş kaydedilmemesi piyasalarda dikkat çekti. Taşıyıcılar, rotalarını tamamen değiştirmemiş olsalar da risk maliyetlerini fiyatlamaya başladılar. Özellikle sigorta maliyetleri, yakıt ek ücretleri ve operasyonel riskler, deniz taşımacılığında yeni maliyet baskıları yaratıyor. Uzmanlara göre, Hürmüz hattında yaşanabilecek uzun süreli bir aksama, yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel emtia ticaretini de doğrudan etkileyebilir.
Supramax ve Handysize İçin de Yükseliş Sürüyor
Piyasadaki toparlanmanın yalnızca büyük tonajlı gemilerle sınırlı kalmadığı dikkat çekiyor. Supramax endeksi yıllık bazda yüzde 58, Handysize segmenti ise yüzde 47 oranında bir artış gösterdi. Özellikle tarım ürünleri, kömür ve küçük hacimli dökme yük taşımaları, küçük tonajlı gemilere olan talebi canlı tutuyor. Ancak balast gemi sayısındaki hızlı artış, önümüzdeki dönemde arz baskısının yeniden gündeme gelebileceğine işaret ediyor.
Konteyner Taşımacılığında “Savaş Tarifesi”
Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim, konteyner taşımacılığında da yeni bir fiyatlama dalgasını tetikledi. Drewry Dünya Konteyner Endeksi, geçen hafta yüzde 3 artış göstererek 40 fit konteyner başına 2 bin 286 dolara yükseldi. Özellikle Pasifik ötesi ticaret rotalarında taşıyıcıların uygulamaya koyduğu Acil Yakıt Ek Ücretleri (EFS) ve Yoğun Sezon Ek Ücretleri (PSS), piyasada maliyet baskısını artırdı. Şanghay-New York hattında navlun yüzde 7 artışla 3 bin 721 dolara yükselirken, Şanghay-Los Angeles hattında fiyatlar yüzde 5 artarak 3 bin 62 dolara çıktı. MSC, Asya-ABD rotalarında yakıt ek ücretlerini önemli ölçüde artırırken, CMA CGM, 1 Mayıs itibarıyla konteyner başına 2 bin dolarlık yoğun sezon ek ücreti uygulamaya başladı. Taşıyıcılar ayrıca kapasite fazlasını yönetebilmek için boş sefer ve kapasite azaltımı politikalarını sürdürüyor. Ancak sektör temsilcileri, savaş riskinin uzaması durumunda navlun piyasasında yeni maliyet artışlarının gündeme gelebileceğini belirtiyor.
