Ayakkabı İhracatında Kilogram Başına Değer Yüzde 35 Arttı
Ayakkabı ihracatında kilogram başına değer yüzde 35 artarken, toplam ihracat miktarında düşüş devam ediyor.
YENER KARADENİZ
Ayakkabı sektöründe ihracat miktarındaki düşüş sürerken, kilogram başına ihracat değeri dikkat çekici bir artış göstermeye devam ediyor. İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) verilerine göre, 2026 yılının ilk beş ayında toplam ihracat değeri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,1 azalarak 314,4 milyon dolara geriledi. Ancak kilogram başına ihracat değeri, yüzde 35,1 artışla 5,58 dolara yükseldi. Sektör temsilcileri, düşük fiyatlı ve hacimli üretimden daha katma değerli ürünlere yönelimin birim değeri artırdığını belirtirken, toplam ihracattaki kaybın devam ettiğine dikkat çekiyor. Son dönemde Salvatore Ferragamo, Overland ve Nesto Group gibi önemli markalarla yapılan görüşmelerin de birim değer artışında etkili olduğu ifade ediliyor.
İhracat miktarındaki düşüş, Ocak-Mayıs döneminde daha belirgin hale geldi. İDMİB verilerine göre, bu dönemde sektörün ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12,1 azalarak 357,7 milyon dolardan 314,4 milyon dolara düştü. Miktar bazında ise düşüş daha sert oldu; geçen yıl 86 bin 571 ton olan ihracat miktarı, bu yıl 56 bin 331 tona gerileyerek yüzde 34,9 oranında bir azalma gösterdi. Buna karşın kilogram başına ihracat değeri, geçen yıl 4,13 dolardan bu yıl yüzde 35,1 artışla 5,58 dolara yükseldi. Bu durum, sektörün daha az miktarda ürün ihraç etmesine rağmen daha yüksek katma değerli ürünlere yöneldiğini gösteriyor.
Mayıs ayı verileri incelendiğinde de benzer bir tablo ortaya çıkıyor. 2025 Mayıs ayında 60,2 milyon dolar olan ihracat değeri, 2026 Mayıs’ta yüzde 21,6 düşüşle 47,2 milyon dolara geriledi. Aynı dönemde ihracat miktarı yüzde 42 azalarak 16 bin 696 tondan 9 bin 689 tona düştü. Ancak kilogram başına ihracat değeri, yüzde 35,1 artışla 3,60 dolardan 4,87 dolara yükseldi. Bu durum, sektörün fiyatlama gücünü artırmasına rağmen sipariş hacmi ve pazar talebindeki zayıflığın devam ettiğini gösteriyor.
Mayıs ayında en büyük ihracat pazarı olan Irak’a yapılan satışlar yüzde 42,8 düşüşle 10,2 milyon dolardan 5,8 milyon dolara geriledi. Almanya’ya yapılan ihracat da yüzde 48,8 azalarak 5,6 milyon dolardan 2,8 milyon dolara düştü. Öte yandan Polonya’ya yapılan ihracat yüzde 3,5 artışla 2,39 milyon dolara, İtalya’ya yapılan ihracat ise yüzde 11,6 artışla 1,79 milyon dolara ulaştı. Birleşik Krallık pazarı ise yaklaşık 1,8 milyon dolar seviyesinde sabit kaldı.
Ocak-Mayıs döneminde de Irak ve Almanya’daki kayıplar sektörün genel performansını olumsuz etkiledi. Irak’a yapılan ihracat yüzde 32,3 azalarak 41,7 milyon dolardan 28,3 milyon dolara geriledi. Almanya’ya ihracat ise yüzde 22,9 düşüşle 21,3 milyon dolara indi. İtalya ise yüzde 2,5 artışla 17,8 milyon dolara ulaşarak önemli pazarlardan biri olmayı sürdürdü. Fransa’ya yapılan ihracat yüzde 4,1 artışla 11,8 milyon dolara yükselirken, Polonya’ya yapılan satışlar yüzde 21,8 azalarak 14,4 milyon dolara düştü.
Türkiye ayakkabı sektöründe dış ticaret dengesi, ithalat lehine bozulmaya devam ediyor. TÜİK’in Genel Ticaret Sistemi verilerine göre, 2022 yılında 962 milyon dolar olan ayakkabı ithalatı, 2024 yılında 1,71 milyar dolara çıkarak tarihi bir seviyeye ulaştı. Sektör, net ihracatçı konumundan hızla uzaklaşıyor. 2025 yılında da tablo değişmedi; geçen yıl ayakkabı ithalatı 1,68 milyar dolar, ihracat ise 1 milyar doların biraz üzerinde gerçekleşti. Böylece dış ticaret açığı yaklaşık 670 milyon dolara ulaştı. 2026 yılının ilk dört ayında ithalatta bir miktar yavaşlama görülmesine rağmen dış ticaret açığı devam etti. Ocak-nisan döneminde ithalat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18,9 azalarak 507 milyon dolara geriledi. Aynı dönemde ihracat ise yüzde 14,3 düşüşle 338 milyon dolara indi. İthalattaki gerilemeye rağmen ihracatın da düşmesi, sektörün dış ticaret açığı vermeye devam etmesine neden oldu. Sektör temsilcileri, Uzak Doğu kaynaklı ürünlerin fiyat avantajı, iç pazardaki talep daralmasına rağmen ithalatın yüksek seviyelerde seyretmesi ve artan üretim maliyetlerinin yerli üreticilerin rekabet gücünü zayıflattığını vurguluyor. Son dönemde ek gümrük vergilerindeki artışa rağmen ithalatın yüksek seviyesini koruması, sektörün en önemli sorunlarından biri olarak öne çıkıyor.
