Türkiye-Çin otomobil anlaşmazlığında yeni tarih
Türkiye-Çin otomobil anlaşmazlığında DTÖ panel raporunun görüşülmesi 27 Ekim 2026’ya ertelendi. Ankara ve Pekin müzakereleri sürdürecek.
Türkiye-Çin otomobil anlaşmazlığında takvim bir kez daha değişti. Çin’den ithal edilen elektrikli ve bazı diğer otomobillere yönelik vergiler ile ithalat koşulları nedeniyle Dünya Ticaret Örgütü’nde yürütülen süreçte taraflar, panel raporunun kabulünü erteleme konusunda ortak talepte bulundu.
DTÖ Anlaşmazlıkların Halli Organı’nın 25 Eylül’deki toplantısında yapılan başvuru kabul edildi. Böylece 28 Temmuz’da yayımlanan panel raporunun ele alınacağı tarih 27 Ekim 2026 olarak belirlendi. Ankara ve Pekin ayrıca, anlaşmazlığın çözümü için görüşmelere devam edeceklerini bildirdi.
Uyuşmazlığın kapsamı genişledi
Çin, Türkiye’nin Çin menşeli araçlara yönelik uygulamalarını Ekim 2024’te DTÖ’ye taşımıştı. Başlangıçta elektrikli otomobillere getirilen ilave mali yükümlülükler üzerine yoğunlaşan dosya, daha sonra bazı hibrit ve diğer otomobil türlerini, ithalat izinlerini ve satış sonrası hizmet şartlarını da kapsayacak şekilde genişledi.
Pekin yönetimi, Türkiye’nin söz konusu düzenlemelerinin DTÖ’nün ayrımcılık yapmama ilkesi ve tarife yükümlülükleriyle bağdaşmadığını savundu. Ankara ise önlemlerin yerli otomotiv sanayisini korumak, haksız rekabeti önlemek, tüketici güvenliğini sağlamak ve satış sonrası hizmetleri güvence altına almak amacı taşıdığını belirtti.
Panel raporunda bazı uygulamalara itiraz edildi
28 Temmuz’da açıklanan panel raporunda, Çin’den ithal edilen elektrikli otomobillere uygulanan ek vergilerin Türkiye’nin DTÖ kapsamındaki bazı tarife yükümlülükleriyle uyumlu olmadığı değerlendirildi. Bazı hibrit otomobillere yönelik ilave vergiler için de benzer tespitler yapıldı.
Panel, elektrikli ve dışarıdan şarj edilebilir hibrit otomobiller için getirilen bazı satış sonrası hizmet ve ithalat izni şartlarını da DTÖ kuralları bakımından sorunlu buldu. Bununla birlikte Çin’in, dosyada yer alan içten yanmalı motorlu otomobiller dahil tüm araç kategorilerine ilişkin iddiaları kabul edilmedi.
Ticaret Bakanlığı, raporun ardından değerlendirmelerin bir bölümüne katılmadığını açıkladı. Bakanlık, panel raporunun DTÖ sistemi içinde henüz kabul edilerek kesinleşmiş nihai bir karar niteliği taşımadığını ve Türkiye’nin hukuki gözden geçirme ile temyiz haklarının bulunduğunu vurguladı. Bakanlığın 15 Eylül tarihli açıklamasında da taraflar arasındaki istişarelerin sürdüğü belirtildi.
Gözler müzakerelerin sonucunda
27 Ekim’e kadar devam edecek görüşme süreci, Türkiye-Çin otomobil anlaşmazlığının geleceği açısından önem taşıyor. Tarafların uzlaşması durumunda dosyanın mevcut biçimiyle ilerlemesine gerek kalmayabilir. Ancak şu an için Çin menşeli otomobillere uygulanan vergilerin kaldırıldığı veya azaltıldığına, ithalat şartlarının değiştirildiğine ilişkin yeni bir karar bulunmuyor.
Bu nedenle tüketiciler açısından mevcut fiyat ve vergi uygulamalarında hemen bir değişiklik beklenmiyor. Buna karşılık müzakerelerin sonucu, Çinli otomobil üreticilerinin Türkiye pazarındaki rekabet koşullarını ve ithalat maliyetlerini etkileyebilecek.
Türkiye’de Çinli üreticilerin pazar payı son yıllarda artarken hükümet, ithalatı sınırlayan önlemler ile yerli üretim yatırımlarını teşvik eden politikaları birlikte yürütüyor. Bu çerçevede Ankara-Pekin görüşmelerinde yalnızca mevcut vergilerin değil, Çinli şirketlerin Türkiye’de yatırım yapma ihtimalinin ve araçların pazara giriş koşullarının da önem taşıması bekleniyor.
Tarafların 27 Ekim öncesinde hangi uzlaşma formülü üzerinde çalıştığına ilişkin kamuoyuna açıklanmış ayrıntılı bir metin bulunmuyor. Şimdilik somut değişiklik, hukuki sürecin bir ay daha ertelenmesi ve müzakereler için ek zaman kazanılması oldu.
