Petrol Fiyatları 100 Doları Geçti: Enerji Piyasalarında Dalgalanma

Enerji piyasalarında petrol fiyatları 100 doları aştı. Savaşın etkileri ve arz endişeleri fiyatları yükseltti.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonların ardından, küresel enerji piyasalarında fiyat dalgalanmaları hız kazandı. Saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta Brent türü ham petrolün varil fiyatı 72,48 dolardan kapanmıştı. Ancak, bu tarihten itibaren fiyatlarda keskin yükseliş ve düşüşler gözlemlendi.

İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği saldırıların ardından, 2 Mart’ta jeopolitik kaygılar nedeniyle Brent petrolün fiyatı 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan kapattı. Bu, Brent petrolün önceki kapanışına göre yüzde 7,26’lık bir artışla, 17 Mart 2022’den bu yana en yüksek günlük artışı kaydetti.

Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditlerin artması, petrol fiyatlarının 78-86 dolar seviyelerinde işlem görmesine neden oldu. İran’ın ABD üslerine ve bölgedeki enerji tesislerine yönelik misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması, önde gelen tanker ve konteyner firmalarının geçişleri durdurması ve bazı üreticilerin güvenlik endişeleri nedeniyle üretimlerini kısması, arz endişelerini derinleştirdi.

Artan fiyatlar karşısında ABD, Hint rafinerilerine Rus petrolü alımında geçici bir muafiyet tanısa da, Brent petrolün varil fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar yükseldi ve haftayı 92,69 dolardan tamamladı. İlk hafta sonunda Brent petrol, haftalık bazda yüzde 27,8 artışla Kovid-19 salgınının başladığı Nisan 2020’den bu yana en hızlı haftalık yükselişini gerçekleştirdi.

Petrol fiyatları yeniden 100 doları aştı

İkinci haftada da dalgalanmalar devam etti. Brent petrolün varil fiyatı, 9 Mart’ta önceki kapanışa göre yüzde 28,9 artışla 119,5 dolara kadar yükselerek 29 Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Ancak G7 ülkelerinin acil petrol rezervlerini ortak kullanıma açabileceği yönündeki beklentiler ve ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile savaşın yakında sona erebileceğine dair açıklamaları fiyatları düşürdü ve 98,96 dolardan kapandı.

10 Mart’ta satış baskısı arttı. ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın ABD donanmasının bir tankere Hürmüz Boğazı’nda eşlik ettiğine dair sosyal medya paylaşımı, piyasalardaki belirsizliği artırarak satışların hızlanmasına yol açtı. Brent petrol gün içinde 81,16 dolara gerilese de, İran’ın Boğaz’a mayın döşediğine dair haberlerle günü 87,8 dolardan kapattı. 9 Mart’a göre yaklaşık yüzde 11,3 gerileyen Brent petrol, son 4 yılın en büyük günlük düşüşünü kaydetti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin ABD ile müzakerelerin gündemde olmadığı yönündeki açıklaması, fiyatları tekrar yukarı yönlü destekledi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürme kararı, fiyatlardaki artışı bir süre sınırlasa da, Basra Körfezi’ndeki petrol tankerlerine yönelik saldırılarla Brent petrolü 12 Mart’ta yeniden 100 doların üzerine çıktı.

Trump’ın saldırıların devam edeceğine dair açıklamaları, bölgede gerilimin kısa sürede sona ereceğine dair beklentileri azalttı. Saldırılardan iki hafta sonra, Brent petrolün varil fiyatı, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 42,3 artışla 103,14 dolardan kapandı.

Gaz fiyatlarında sert yükseliş

Lojistik darboğaz, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasalarını da etkiledi. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretim, saldırılar ve güvenlik riskleri nedeniyle durduruldu ve bu durum küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini tehdit eden bir risk oluşturdu.

Avrupa doğal gaz piyasasında fiyat oynaklığı belirgin bir şekilde arttı. Bölgenin en likit ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF’te işlem gören doğal gaz kontratları, jeopolitik risklerle birlikte sert dalgalanmalar yaşadı. Nisan vadeli TTF kontratı, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,9 avrodan kapanırken, 2 Mart’ta yüzde 39 artışla 44,5 avrodan günü sonlandırdı.

Yukarı yönlü eğilim ikinci haftada da sürdü. Artan arz güvenliği endişeleriyle 9 Mart’ta 56,4 avroya kadar yükselen kontrat, saldırıların başlangıcından bu yana en yüksek kapanış seviyesini gördü. Saldırılardan iki hafta sonra, Avrupa doğal gaz fiyatları, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 57 artışla haftayı 50,1 avrodan tamamladı.

Kömür fiyatlarında iki haftada yüzde 15,8 artış

Kömür piyasasında da benzer bir eğilim gözlemlendi. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür nisan vadeli kontratı, 27 Şubat’ta ton başına 118,5 dolardan kapanırken, 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. Bu kontrat, 9 Mart’ta 143,8 dolara kadar çıkarak, saldırıların başlangıcından bu yana en yüksek kapanışı gerçekleştirdi.

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırıları ve İran’ın misillemeleri sonrasında, kömür fiyatları saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 15,8 artışla haftayı 137,3 dolardan tamamladı.